13 نوع قدرت در محل کار که شما را بر صدر می‌نشاند

قدرت ابزاری است که رهبران برای تعامل، ایجاد انگیزه و تأثیرگذاری بر کارکنان در محل کار از آن استفاده می‌کنند. نوع استفاده رهبران از قدرت به شخصیت کارکنان، مهارت و محیط آن‌ها بستگی دارد. درک این موضوع به شما کمک می‌کند تا یاد بگیرید چگونه از قدرت به عنوان یک نیروی مثبت در محل کار استفاده کنید. در این مقاله از مجله سینرژی 13 نوع قدرت در محل کار را با مثال های جداگانه مورد بحث قرار می‌دهیم.

قدرت در نگاه روانشناسی اجتماعی

قدرت چیست؟ چه بخواهیم و چه نخواهیم، همه ما هر روز بر یکدیگر به شکل‌های گوناگون اعمال قدرت می‌کنیم. ما از موقعیت، دانش یا نفوذ خود استفاده می‌کنیم تا مردم را به انجام کاری که می خواهیم وادار نماییم.

روانشناسان اجتماعی انواع مختلفی از قدرت را در زندگی شخصی و حرفه‌ای ما شناسایی کرده‌اند. به طور طبیعی، همه انواع قدرت یکسان ایجاد نمی‌شوند و به عنوان یک رهبر، باید مطمئن شوید که سبک قدرت خود را به طور مناسب توسعه می‌دهید تا بهترین تأثیر را داشته باشید.

ویژگی‌های قدرت

قدرت فقط یک توانایی برای اعمال نفوذ نیست، بلکه مجموعه‌ای از ویژگی‌ها مانند مشروعیت، پایداری، اثرگذاری و مقبولیت اجتماعی را در بر می‌گیرد. هرچه قدرت بر پایه احترام، آگاهی و اعتماد شکل بگیرد، ماندگارتر و مؤثرتر است. رهبران موفق معمولاً ترکیبی از قدرت قانونی، قدرت شخصی و قدرت ارتباطی را به‌کار می‌گیرند تا هم نفوذ داشته باشند و هم مقاومت دیگران را کاهش دهند.

بیشتر بخوانید: سینرزی چیست؟

انواع قدرت در محل کار:

1- قدرت ارتباطی یا شبکه‌ای (Connection / Network Power):

رهبران و مدیرانی که شبکهٔ قوی‌ای از ارتباطات داخلی و خارجی دارند، از این قدرت بهره می‌برند؛ آن‌ها می‌توانند منابع، اطلاعات و فرصت‌ها را از طریق ارتباطات خود فعال کنند. این نوع قدرت در عصر امروز که همکاری بین‌ بخشی و بین‌سازمانی اهمیت پیدا کرده، به‌ویژه حیاتی است. قدرت شبکه‌ای نه‌تنها دسترسی به منابع را تسهیل می‌کند بلکه موقعیت رهبر را نیز تقویت می‌کند.

2- قدرت تشویق-پاداش (Reward Power) و تأثیر آن بر انگیزش:

قدرتی که رهبری از طریق تخصیص پاداش، ارتقای مقام، شناخت عمومی یا تخصیص امکانات به‌دست می‌آورد. این نوع قدرت می‌تواند انگیزش بیرونی ایجاد کند اما اگر مدیریت نشود ممکن است تمرکز بر پاداش شود نه کیفیت کار. ترکیب درست قدرت تشویقی با قدرت‌های شخصی مثل تخصص یا اقتدار اخلاقی می‌تواند بسیار اثرگذار باشد.

3- قدرت کارشناسی؛ توانایی یک مدیر برای نشان دادن تخصص در یک موقعیت و موضوع

قدرت کارشناس توانایی یک مدیر برای نشان دادن تخصص در یک موقعیت و موضوع است. این نوع قدرت، از دانش فنی عمیق و تجربه گسترده در یک زمینه خاص ناشی می‌شود. قدرت تخصصی به کارکنان اجازه می‌دهد تا موقعیت‌ها و مسائل را درک و بر اساس دانش و تجربه خود راه حل‌هایی را پیشنهاد کنند. به این ترتیب احترام و اعتماد همکاران و اعتبار را در کار خود به دست می‌آورید.

قدرت متخصص به بخش‌ها کمک می‌کند تا مهارت‌های کلی خود را متنوع نمایند. همچنین اطمینان حاصل کنند که پروژه‌ها و چالش های مختلف را مدیریت خواهند کرد. رهبران از نیروی متخصص برای تأثیرگذاری بر همکاران در تمام سطوح سازمان استفاده می‌کنند و رشد و توسعه آن را هدایت خواهند کرد.

4- قدرت مرجع؛ توانایی تأثیرگذاری بر کارکنان از طریق شخصیت و جذابیت

قدرت مرجع توانایی تأثیرگذاری بر کارکنان از طریق شخصیت و جذابیت است. قدرت مرجع زمانی اتفاق می‌افتد که یک رهبر دارای مهارت‌های بین فردی قوی باشد که تحسین کارکنان را برانگیزد. رهبران دارای قدرت مرجع معمولاً اینگونه رفتار می‌کنند:

• به کارمندان علاقه نشان می‌دهند
• وقتی کارمندان صحبت می‌کنند گوش می‌دهند
• برای توسعه مهارت‌های بین فردی پاسخ مناسب ارائه می‌کنند.

رهبران از قدرت مرجع برای کمک به دیگران برای تغییر عادات و دستیابی به اهداف استفاده می‌کنند. این قدرت، باعث ایجاد ارتباطات باز و محیط کاری مثبت می‌شود. در عین حال ارتباطات قوی بین رهبران و کارکنان ایجاد می‌کند. کارکنان قدرت مرجع را از طریق ویژگی‌‍هایی به دست می‌آورند که باعث احترام، صداقت و اعتماد آنها می‌شود.

5- قدرت قهری یا اجباری؛ توانایی متقاعد کردن کارکنان به انجام کاری با استفاده زور

قدرت اجباری توانایی متقاعد کردن کارکنان به انجام کاری با استفاده از ابزارهای غیراخلاقی یا حتی زور است. قدرت قهری زمانی رخ می‌دهد که رهبران کارکنان را به تنزل رتبه، محرومیت از امتیازات و اخراج احتمالی تهدید می‌کنند.

قدرت اجبار مستقیم است و به کارکنان دستور می‌دهد که چه کاری انجام دهند. سرپرستان از قدرت اجباری استفاده می‌کنند تا کارکنان به موقع در شیفت‌های خود حاضر شوند. این روش تضمین می‌کند که کارکنان در هنگام بیماری، مدیر را باخبر کنند و از بروز مشکلات برای سرپرستان جلوگیری نمایند. رهبران از قدرت اجباری برای کنترل تیم‌ها و اطمینان از رعایت قوانین استفاده می‌کنند.

6- قدرت اطلاعاتی؛ توانایی پنهان کردن و افشای اطلاعات قدرتمند

قدرت اطلاعاتی توانایی پنهان کردن و افشای اطلاعات قدرتمند است. با قدرت اطلاعاتی، رهبران دارای اطلاعاتی هستند که کارکنان معمولی از آن بی‌خبرند. به عنوان مثال، کارکنانی که به گزارش‌های مالی محرمانه و سایر اطلاعات قابل اجرا دسترسی دارند، قدرت اطلاعاتی دارند.

دارندگان قدرت اطلاعاتی ممکن است اطلاعات را به دلخواه خود پنهان، دستکاری، تحریف و پنهان کنند. کارمندانی که قدرت اطلاعاتی دارند معمولاً به منابع ارزشمندی برای همکاران خود تبدیل می‌شوند. رهبران تمایل دارند از قدرت اطلاعاتی به عنوان یک سلاح یا ابزار چانه زنی برای کمک به کارکنان استفاده کنند.

7- قدرت نفوذ؛ توانایی جلب نظر یک فرد قدرتمند و دستیابی به نفوذ

قدرت نفوذ، توانایی کارکنان برای جلب نظر یک فرد قدرتمند و دستیابی به نفوذ است. این قدرت شامل شبکه سازی و ارتباط با رهبرانی است که می‌خواهند به شما قدرت بدهند. کارمندان با افراد قدرتمند ارتباط برقرار می‌کنند و آن‌ها را در ائتلاف‌هایی جمع می‌کنند تا قدرت اتصال قوی به دست آورند. سرپرستان با قدرت نفوذ معمولاً به تیم‌ها کمک می‌کنند تا از طریق دسترسی به منابع به اهداف دست یابند.

8- کاریزما؛ ماهیت جذاب برای وادار کردن به پیروی

کاریزما ماهیت جذابیتی است که تیم‌ها را وادار به پیروی از رهبران می‌کند. رهبران با کاریزما امکان اقدامات زیر را دارند:

• دیدگاه‌های جذابی را بیان می‌کنند
• ریسک‌های شخصی می‌کنند
• حساسیت محیطی و پیروانی را برای الهام بخشیدن به اقدام در تیم‌ها، افزایش بهره‌وری در محل کار نشان می‌دهند.

سرپرستان همچنین از کاریزما و رهبری کامل برای ایجاد تغییرات بزرگ در سازمان استفاده می‌کنند. کارکنان با شخصیت‌های کاریزماتیک داستان می‌گویند و با همکاران درگیر می‌شوند تا کاریزمای خود را نشان دهند.

9- قدرت اخلاقی (Moral Power)؛ توانایی الهام بخشیدن بر اساس مجموعه‌ای از ارزش‌ها و اعتقادات

قدرت اخلاقی توانایی الهام بخشیدن بر اساس مجموعه‌ای از ارزش‌ها و اعتقادات است. این ارزش‌ها شامل صداقت، انصاف، خدمات و احترام به کارکنان است. رهبران اخلاقی اصول قوی دارند و تلاش می‌کنند آنچه را که می‌گویند انجام دهند تا استانداردهای بالا را حفظ کنند. این امر وفاداری کارکنان را افزایش می‌دهد. سرپرستان معمولاً از قدرت اخلاقی برای الهام بخشیدن به تیم‌ها استفاده می‌کنند. آن‌ها همچنین از آن برای ایجاد اعتماد از طریق اخلاق خود بهره می‌برند.

قدرت اخلاقی از ارزش‌ها، یکپارچگی و رفتار اخلاقی ناشی می‌شود و زمانی آشکار می‌شود که رهبر نه فقط از جایگاه رسمی بلکه به‌واسطهٔ درستی و صداقت خود تأثیرگذار باشد. این نوع قدرت باعث می‌شود که پیروان به صورت داوطلبانه با اهداف همراه شوند و اعتماد بلندمدتی شکل بگیرد. برخلاف قدرت تحکّمی، قدرت اخلاقی انگیزش درونی ایجاد می‌کند و فرهنگ سازمانی را تقویت می‌کند.

10- قدرت سیاسی؛ توانایی کنترل رفتار کارکنان و تأثیرگذاری بر نتیجه رویدادها

قدرت سیاسی توانایی کنترل رفتار کارکنان و تأثیرگذاری بر نتیجه رویدادها است. این قدرت به رهبران اجازه می‌دهد تا عملکرد، سیاست‌ها و فرهنگ کارکنان را کنترل کنند تا از آن‌ها به نفع خود استفاده نمایند. قدرت سیاسی ذاتی است و از رضایت حاکمان و حفظ حقوق آن‌ها ناشی می‌شود.

این روش از توانایی رهبر برای کار با کارکنان و سیستم‌های اجتماعی برای به دست آوردن حمایت و وفاداری ناشی می‌شود. قدرت سیاسی معمولاً در سازمان‌های دولتی شکل می‌گیرد که در آن احزاب سیاسی خاصی قدرت را در دست دارند. حامیان آن‌ها نیز در جنبه‌های مختلف سازمان، قدرت خود را نشان می‌دهند.

11- قدرت موسس یا بنیانگذار؛ بر نحوه درک کارکنان از سازمان و محصولات و خدمات آن

قدرت مؤسس زمانی وجود دارد که موسس یک سازمان یا جنبش کنترل مشروعی بر کارکنان داشته باشد. در بیشتر موارد، کارکنان بنیان‌گذاران را افرادی با دانش عمیق‌تر و  قدرت می‌دانند. قدرت بنیانگذار بر نحوه درک کارکنان از سازمان و محصولات و خدمات آن تأثیر می‌گذارد. رهبران از آن برای واگذاری وظایف و تعیین استانداردهای عملکرد بهره خواهند برد.

12- قدرت فردی

قدرت فردی از توانایی‌های شخصی مانند دانش، مهارت، اعتمادبه‌نفس، عزت‌نفس و خودرهبری ناشی می‌شود. این نوع قدرت وابسته به جایگاه سازمانی یا اجتماعی نیست، بلکه از درون فرد سرچشمه می‌گیرد و می‌تواند حتی در نبود قدرت رسمی هم تأثیرگذار باشد. افرادی که قدرت فردی بالایی دارند معمولاً الهام‌بخش یا تأثیرگذارند چون نیاز به تحمیل یا اجبار ندارند، بلکه دیگران به‌صورت طبیعی از آن‌ها پیروی می‌کنند.

13- قدرت مشروع؛ نوعی اقتدار رسمی

قدرت مشروع نوعی اقتدار رسمی است که در یک موقعیت خاص در یک سازمان به یک متخصص داده می‌شود. قدرت مشروع این اختیار را به افراد می‌دهد تا بر کارمندان تأثیر بگذارند و در سیستم‌های گسترده‌تر تصمیم بگیرند. همچنین قدرت مشروع در سازمان‌های سلسله مراتبی مانند ارتش رایج است. زیرا زیردستان به رتبه بندی‌ها احترام می‌گذارند.

هر شخص می‌تواند با نشان دادن مهارت‌ و مسئولیت‌های منحصر به فرد مورد نیاز برای یک نقش، قدرت مشروع را به دست آورد. قدرت مشروع به سازماندهی مشاغل بزرگ کمک کرده و تضمین می کند که کارکنان از اهداف یکسانی پیروی می‌کنند. همچنین باعث ایجاد حس نظم و ساختار در محیط کار می‌شود.

دو نکته مهم برای کسب قدرت

شبکه سازی، فرآیند ایجاد و پرورش روابط سودمند متقابل با همکاران است. این روش به کارکنان اجازه می‌دهد تا از طریق تماس‌های حرفه‌ای فرصت‌های خود را در سازمان افزایش دهند. برای ایجاد روابط قوی و معنادار با افراد با نفوذ، سعی کنید ارتباطات خوبی با سایر متخصصان صنعت خود ایجاد کنید. بعداً از این ارتباطات برای ایجاد فرصت‌های شغلی و ترفیع استفاده کنید. دو نکته مهم کسب قدرت شامل موارد زیر است:

1-ابتکار عمل داشته باشید

ابتکار عمل به فرآیند ارزیابی یک موقعیت و اقدام مستقل برای رسیدگی به آن اشاره دارد. اعتبار و شهرت کارفرمایان و مدیران را مجاب می‌کند برای انجام کارها به شما تکیه کنند. وقتی رفته رفته پیشنهاداتی از این دست بیشتر شد، بقیه راحت‌تر به شما اعتماد خواهند کرد و کارها را با اطمینان بیشتری به شما خواهند سپرد.

2- تأثیر مثبت خود را بر دیگران مهار کنید

نفوذ ابزاری حیاتی در هنگام به دست آوردن قدرت است. زیرا به دیگران در محیط کار انگیزه می‌دهد تا به روشی خاص باور و عمل کنند. از نفوذ خود برای پیگیری و پیشرفت حرفه خود؛ تشویق سایر همکاران و راهنمایی آن‌ها استفاده کنید. اگر در نقش مدیریتی کار می‌کنید، مهار نفوذ خود بر تیم نتایج مثبتی در پی خواهد داشت. پس با هوشمندی و موقعیت سنجی، از هر قدرت در جایگاه مناسب استفاده کنید.

چگونگی انتخاب نوع مناسب قدرت در موقعیت‌های مختلف:

هر موقعیت رهبری، نیازها، ویژگی‌ها و مخاطبان متفاوت دارد. مهم است که رهبر بداند چه نوع قدرتی در آن شرایط بیشترین تأثیر را خواهد داشت — مثلا در دوره بحران ممکن است قدرت مشروع یا قانونی تأثیر بیشتری داشته باشد، اما در فرآیند نوآوری، قدرت کارشناسی و ارتباطی غالب می‌شوند. این بخش می‌تواند راهنمای عملی برای تصمیم‌گیری باشد

برای دستیابی به قدرت کارآمد از خودشناسی شروع کنید!

یکی از راهکارهای دستیابی به قدرت کارآمد، شناخت خود و توانایی‌های است که می‌تواند بر دیگران اثرگذار باشد. از سوی دیگر یادگیری مهارت‌هایی مانند فن بیان، تفکر انتقادی و ارتباطات مؤثر می‌تواند تکمیل کننده قدرت باشد. برهمین اساس نیاز است که ابتدا آموزش‌های لازم برای کسب مهارت‌های چند گانه را بگذرانید. در همین راستا می‌توانید با مجموعه سینرژی ارتباط بگیرید.

مجموعه سینرژی با مدیریت مهندس حسین قریب گرکانی با استفاده از سه ابزار تلفیقی کوچینگ، منتورینگ و ذهن آگاهی به ارائه خدمات مشاوره‌ای آموزشی می‌پردازد. استراتژی و هدف مجموعه سینرژی، آگاه‌سازی جمعی و تولید محتوایی درست و استاندارد در زمینه توسعه فردی و سبک زندگی عموم مردم جامعه است. شما می‌توانید از خدمات آموزشی سینرژی در جهت توسعه زندگی و کسب و کار خود استفاده کنید.

مثال های انواع قدرت در محل کار: